LaVern Baker _ Soul on fire (1953)

Goed, ik heb dus die oom. Iedereen heeft er misschien wel zo een. Ouwe schuinsmarcheerder. Pussy hound, zeggen de Amerikanen. Onder zijn grijze krullebol houdt hij zijn ouwe rotkop schuin en zegt iets als: “Het leven is een neus. Je moet eruithalen wat erin zit.” Mijn oom zat vroeger bij de radio. Nou ja, nog vroeger maakte hij zelf muziek, in zo’n rock ’n roll bandje in de jaren vijftig. Op school. Later werd ie beroemd, en toen stopte hij er weer mee. En toen deed-ie ff radio. U weet wel, een microfoon, twee antennes, en een luidspreker. Een antenne zendt en een ontvangt – zorg ervoor dat die bij de microfoon wel uitzendt, da’s nl. wezenlijk. En mijn oom, Bob heet-ie, die kraakte dan wat onverstaanbaars tussen de platen door, doorheen die onverklaarbaar genoeg nooit geopereerde neus van hem. Op de achtergrond hoorde je het studiopersoneel lachen. Nonkel Bob – zo noem ik mijn oom altijd, naar een Vlaams radiopersonage, van wie ik verder ook niks weet – die vond samen met zijn personeel veel van de leukste verdwenen en vergeten plaatjes. Totdat de verborgen juwelen op waren en de pauzetijd ook, en hij maar weer zelf muziek ging maken. Ik denk dat ik hem maar eens een lied ga sturen. Over dat het eigenlijk niet kan, wat hij allemaal in zijn leven heeft samengeperst. Zelfs al je 85 wordt. Het mooiste gevonden voorwerp is Soul on Fire, van LaVern Baker, uit 1953. LaVern Baker, geboren Delores Evans, Chicago 1929, was een nichtje van Memphis Minnie. Minnie word genoemd als de eerste mens (man inclusief vrouw) die ooit rock en roll maakte, ergens rond 1942. Tien jaar later zong het nichtje de eerste soulslijper ooit, en die heette dan ook nog SOUL (on fire). Muzikale familie hoor.
Laten we niet om de hete brij heen draaien: wat dit lied vooral onsterfelijk maakt, is de masterclass “geÃ¯nspireerd zingen” van de hier debuterende zangeres. Elke noot, elke draai in het liedje zingt ze met de inzet van haar hele lichaam: grommend, vlijend, versnellend, harder en zachter. Elk woord is gemeend, met hart en ziel. Ik denk, eerlijk gezegd, dat niemand de doorleefde presentatie van Baker haalt, op Aretha Franklin en Etta James na. De zingende soulmen kunnen daar wat mij betreft een punt aan zuigen.
De oprichters/directeuren/managers/producers van het Atlantic label, Ahmet Ertegun en Jerry Wexler, schreven het lied samen met Baker. Het is een verhaal van Ware Liefde, die Hart en Ziel in Vuur en Vlam zet. Dit gaat over seks, zonder de verhullende preutsheid van de witte angsthaas. Maar goede seks kan niet zonder ware liefde, wij citeren:

I played the love game before I met you
It’s a game I’ve always won

Onechte liefde is een spelletje, en het doel is winnen. Maar hoe goed is het gevoel van winnen in vergelijking met dit gevoel:

But now you set my soul on fire
And I really had my fun

Het gevoel van een… orgasme? Want daar gaat het natuurlijk over: een allesovertreffende climax van liefde. Luister hoe effectief de muziek die vervoering suggereert. In drie stappen – set! soul! fire! – stijgt de melodie naar het hoogtepunt, en daarbij zet Baker ook het volumeknop vol open. Om daarna, in de achtste en laatste regel van elk deel, te ontspannen. Let ook op de typische indeling van couplet – zes regels, herhalend en verhalend – en refrein – twee regels.

Het leven leeft op contrasten, en leeft op van contrast, en daarvan is dit liedje goed voorzien. Tegenover de ware, die je doet rillen en tintelen van genot, die je (subtekst!) dus zo diep raakt dat je heel kwetsbaar bent, staat het gespeelde leven van de flirt (regel 5/6), die haar weg alleen moet gaan (10). Het voelt alsof het leven nu pas begint (15), nu het circus der gebroken harten is gesloten en verder trekt. Nou, mijn hart en ziel: je bent thuis. Woow.

Het lied en de band geven LaVern precies de ruimte om alles eruit te slingeren dat ze heeft. Het zou Allen Toussaint later ook lukken, met Irma Thomas in Ruler of my heart (1961). En daarna Aretha Franklin in 1967, met I never loved a man. Opvallend is dat in al die drie klassiekers de jazzy piano zo belangrijk is als tegenwicht/klankbord voor de stem. Sessiemuzikant Hank Jones (piano) werkte ook met Ella Fitzgerald en Charlie Parker. Je hoort hoe belangrijk arrangeur Gene Redd was, want hoe precies leg je de loper uit voor een zanger? Alles moet kloppen en ten dienste staan van. Hier lukt het. En zo werd Soul on fire het prototype (of, zo u wilt, het sjabloon) van een nieuwe muzieksoort, en leverde de soortnaam erbij. Niet dat het nummer een hit werd: LaVern Baker had veel meer succes met niemendalletjes als Tweedle Dee en Jim Dandy. Later verdween ze helemaal uit beeld, toen ze na een periode in Vietnam per ongeluk op de Filipijnen belandde. Zelfs haar familie wist niet meer of ze eind jaren zeventig nog leefde, laat staan waar ze uithing.
Maar ja, ook haar grootste moment ging een beetje aan iedereen voorbij. Soul? Heilig vuur? LaVern had het te over, en ze liet het horen! Maar de wereld sliep nog.

Oddly enough it wasn’t a hit despite critical attention, including Billboard magazine which wrote (in the quaint hipster style of the day) “blues-singing thrush does a fine job on a most attractive blues-ballad opus while the ork backs her with a strong beat and driving cymbals. Good wax this”.

1 Well, I could play with Tom, Dick and Harry
   But for me you’re the only one
   Who makes me shiver, makes me tingle
   And who brings my lovin’ down
5 I played the love game before I met you
   It’s a game I’ve always won
       But now you set my soul on fire
       And I really had my fun

10 With all the boyfriends, the good-time men friends
     I’ve still had to walk this road all by myself
     I was their playgirl, a careless gay girl
     But I put them all on the shelf
     I found my true love with you forever
15 And my life has just begun
        Cause now you set my soul on fire
        And I really had my fun

      Goodbye to playboys, those hey-hey-hey boys
20  Goodbye to everyone but you, my love
      Well, no more heartaches, no more heartbreaks
      I swear by all the stars above
      Well, you’re home, my soul, my love, my heart
      It is you, darlin’, from now on
25      Cause now you set my soul on fire
          And I really had my fun

LaVern Baker _ Soul on fire (1953)

Geef een reactie Reactie annuleren